{"id":116,"date":"2021-06-01T18:14:07","date_gmt":"2021-06-01T15:14:07","guid":{"rendered":"http:\/\/czyzewski.blog\/?p=116"},"modified":"2021-06-14T11:47:06","modified_gmt":"2021-06-14T08:47:06","slug":"krolestwo-ignorantow-pod-niebem-pyszalkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/2021\/06\/01\/krolestwo-ignorantow-pod-niebem-pyszalkow\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3lestwo ignorant\u00f3w pod niebem pysza\u0142k\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

W wi\u0119kszo\u015bci, dominuj\u0105ce w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej<\/strong><\/strong> trendy, s\u0105 silnie zaanga\u017cowane lewicowo. Arty\u015bci maj\u0105 niekwestionowalne prawo do w\u0142asnych wybor\u00f3w ideowych, jednak sama, konstatacja takiego faktu, pokazuje pewien problem poniewa\u017c oznacza, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa nie odnajduje w sztuce swojego g\u0142osu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie jestem tu obiektywny. Posiadam w\u0142asny gust \u2013 jak ka\u017cdy. Ma\u0142o tego, na w\u0142asnych \u015bcianach mam zawieszone kopie: Napoleona Ordy, Artura Grottgera, J\u00f3zefa Brandta, Wojciech Kossaka, Davida Robertsa. Na telefonie mam katalogi z muzyk\u0105 Chopina i Mozarta\u2026 Wszyscy oni od dawna nie \u017cyj\u0105, mo\u017ce wi\u0119c nie powinienem w og\u00f3le wypowiada\u0107 si\u0119 na temat wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki. Nie jestem jednak jedyny, pytanie wi\u0119c pozostaje: Czy naprawd\u0119 mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce moje (szerzej: jakie\u015b) gusty s\u0105 gorsze i ja (niewyrobiony ciemniak) powinienem pokornie pochyli\u0107 g\u0142ow\u0119 i zaakceptowa\u0107, \u017ce z moich podatk\u00f3w finansowane s\u0105 artystyczne dzie\u0142a i przedsi\u0119wzi\u0119cia, jakich nie tylko nie potrafi\u0119 odczu\u0107, ale tak\u017ce takie jakie wywo\u0142uj\u0105 m\u00f3j g\u0142\u0119boki sprzeciw? Odpowied\u017a pozytywna to pytanie jest mo\u017cliwa, ale oznacza jedno: Jaka\u015b grupa ludzi \u201ewie lepiej\u201d, a reszcie od tego wara.<\/p>\n\n\n\n

W triadzie: artysta \u2013 dzie\u0142o \u2013 odbiorca, mamy dzi\u015b wyra\u017an\u0105 dominacj\u0119 tego pierwszego, arty\u015bci najch\u0119tniej m\u00f3wi\u0105 nie o \u015bwiecie, lecz o sobie, a odbiorca jest zobowi\u0105zany zrozumie\u0107 ich dzie\u0142o. Ja mam tutaj g\u0142\u0119bokie poczucie zagubienia spo\u0142ecznego sensu sztuki.<\/p>\n\n\n\n

W opisie \u015bwiata i w jego rozumieniu, jeste\u015bmy zale\u017cni od j\u0119zyka. J\u0119zyk zar\u00f3wno m\u00f3wiony, jak i pisany, w swojej warstwie komunikacyjnej jest wygodnym narz\u0119dziem, ale wiemy jak bardzo nie mo\u017cna odda\u0107 s\u0142owami niekt\u00f3rych g\u0142\u0119bokich prze\u017cy\u0107. Sztuka (tak\u017ce literatura w swojej warstwie b\u0119d\u0105cej czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c komunikacj\u0105) jest wej\u015bciem na inny poziom, jest przekazem pr\u00f3buj\u0105cym omin\u0105\u0107 owe ograniczenie zapo\u015bredniczenia j\u0119zykiem. <\/p>\n\n\n\n

Obcowanie ze sztuk\u0105 daje nam poczucie kontaktu ze jakim\u015b zjawiskiem, za pomoc\u0105 takiego przekazu kt\u00f3rego nie mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 prost\u0105 narracj\u0105. I tutaj zasadnicza uwaga: artysta samodzielnie analizuj\u0105cy swoje dzie\u0142o, jest zaprzeczeniem prawdziwego artysty, bo po co dzie\u0142o, je\u015bli jest ono zast\u0119powalne analiz\u0105 (dzi\u015b cz\u0119\u015bciej ideowym manifestem)? Po co artysta je tworzy skoro mo\u017ce nam po prostu wyg\u0142osi\u0107 sw\u00f3j manifest. Takie ideowe deklaracje mog\u0105 by\u0107 w dziele zawarte, ale w najmniejszym stopniu nie s\u0105 sztuce niezb\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n

Ze wspomnianej przeze mnie triady: artysta \u2013 dzie\u0142o \u2013 odbiorca, wybieram dzie\u0142o i odbiorc\u0119. Sztuka jest dla mnie relacj\u0105 dzie\u0142a z odbiorc\u0105. To pozwala nam zrozumie\u0107 podobie\u0144stwo naszych wewn\u0119trznych reakcji na kontakt ze zjawiskami przyrody (np.: t\u0119cza, burza, pi\u0119kno krajobrazu) z reakcjami na dzie\u0142a sztuki. Pozwala wyt\u0142umaczy\u0107 jak przedmioty u\u017cytkowe z mienionych epok (takie jak grecka ceramika, albo stare \u017celazko), s\u0105 w naszych domach eksponowane i staj\u0105 si\u0119 artefaktami o charakterze artystycznym. Decyduj\u0105ce jest tutaj nasze wra\u017cenie w kontakcie z obiektem. <\/p>\n\n\n\n

Artysta ma znaczenie uboczne i jest po prostu \u201eproducentem\u201d dzia\u0142aj\u0105cych artystycznie artefakt\u00f3w. A co je\u015bli \u201eprodukowane\u201d przez niego artefakty nie dzia\u0142aj\u0105? A je\u015bli dzia\u0142aj\u0105 na nielicznych? A je\u015bli wymagaj\u0105 uprzedniego opisu ze strony tw\u00f3rcy? Co wtedy? Odpowied\u017a jest prosta: to nie sztuka. Aby artysta przem\u00f3wi\u0142 do odbiorcy niezb\u0119dny jest kulturowy kontekst. Bez niego pozostaj\u0105 tylko proste odruchy bazuj\u0105ce na naszej cielesno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Artysta mo\u017ce by\u0107 te\u017c niczym paso\u017cyt i \u017cywi\u0107 si\u0119 kontestacj\u0105 kulturowego \u0142adu, ale wtedy ostatnim wywo\u0142uj\u0105cymi rezonans „dzie\u0142ami” stan\u0105 si\u0119: blu\u017anierstwo i obsceniczno\u015b\u0107 – ataki na miejsca trwania tabu, czytelne w swoim g\u0142osie tylko dot\u0105d, dok\u0105d \u00f3w \u0142ad funkcjonuje. P\u00f3\u017aniej artysta i jego dzie\u0142o nie wywo\u0142aj\u0105 ju\u017c nawet zniesmaczenia, staj\u0105c si\u0119 pustym g\u0142osem w bezludnej kulturowo przestrzeni. – To kulturowy kontekst jest kana\u0142em komunikacji z odbiorc\u0105. Bez niego nie b\u0119dzie artystycznego prze\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Co si\u0119 sta\u0142o ze sztuk\u0105? Co si\u0119 sta\u0142o z artystami i odbiorcami? Sk\u0105d ten \u201eprzechy\u0142\u201d sztuki na lewo? To wszystko nies\u0142ychanie ciekawe pytania i jako historyk ch\u0119tnie bym si\u0119 w nie zag\u0142\u0119bi\u0142, ale to chyba szerszy temat na inny tekst.<\/p>\n\n\n\n

Tutaj, na koniec, zatrzyma\u0142bym si\u0119 na jeszcze jednym, ciekawym zjawisku: ogromnym rozd\u017awi\u0119kiem mi\u0119dzy kultur\u0105 popularn\u0105, a sztuk\u0105. Taki rozd\u017awi\u0119k by\u0142 zawsze, ale teraz przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy jednym i drugim jest – mo\u017cna tak powiedzie\u0107 \u2013 systemowa.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna zosta\u0142a zwolniona z obowi\u0105zku dbania o masowego odbiorc\u0119, a od kultury masowej (wzgardzonej i ni\u017cszej) nie oczekujemy wy\u017cszych wra\u017ce\u0144. Kultura popularna jest masowo konsumowana mimo swej z\u0142ej opinii, a z drugiej strony nieliczni odbiorcy wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki „wy\u017cszej”, swoimi wyborami artystycznymi aspiruj\u0105 do grona elity. – Prawdziwy obraz spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re si\u0119 rozwarstwia i traci zdolno\u015b\u0107 komunikacji z sob\u0105. <\/p>\n\n\n\n