Wolno\u015b\u0107 jako warto\u015b\u0107, ceni\u0119 wyj\u0105tkowo, ale jej zagro\u017ce\u0144 upatruje gdzie indziej ni\u017c my\u015bl liberalna. Liberalizm instynktownie widzi zagro\u017cenie w ka\u017cdym pa\u0144stwie i ka\u017cdej w\u0142adzy. Ja uwa\u017cam, \u017ce nasze wsp\u00f3lne pa\u0144stwo jest jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce zabezpieczy nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Potrzebne jest tylko jedno: spo\u0142ecze\u0144stwo obywateli (przepraszam raczej: \u201eObywateli\u201d przez wielkie \u201eO\u201d)<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b demokracj\u0119 cz\u0119sto rozumiemy jako liberaln\u0105 i to najcz\u0119\u015bciej nie dodaj\u0105c nawet takiego przymiotnika. W takim my\u015bleniu \u201ew\u0142adza wi\u0119kszo\u015bci\u201d jest ograniczana przez prawa jednostki (za to drugie odpowiada liberalizm). Problem polega na tym, \u017ce si\u0142y maj\u0105ce strzec owych praw jednostki znalaz\u0142y si\u0119 de facto w r\u0119kach pozademokratycznych struktur. \u201eObro\u0144cami\u201d wolno\u015bci jednostki, staj\u0105 si\u0119 w razie potrzeby: mi\u0119dzynarodowe organizacje, prawnicze korporacje, media (najcz\u0119\u015bciej prywatne i lewicuj\u0105ce) i inne. M\u00f3wi\u0105c wprost: wspomniane \u015brodowiska s\u0105 pozbawione legitymacji do reprezentowania kogokolwiek poza sob\u0105 – s\u0105 po prostu uzurpatorami; bo gdzie jest legitymacja ich w\u0142adzy? Chowaj\u0105c si\u0119 za prawami \u201enie podlegaj\u0105cymi dyskusji\u201d, przyklejaj\u0105 \u0142atk\u0119 \u201epopulizmu\u201d tym wszystkim, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 naruszy\u0107 przestrze\u0144 zarezerwowan\u0105 dla „liberalnych praw jednostki”. Owi „obro\u0144cy” broni\u0105 cz\u0119sto nie tylko swojej wizji \u015bwiata, ale te\u017c swoich przywilej\u00f3w i monopoli. <\/p>\n\n\n\n
Dzisiejszy liberalizm jest ideologi\u0105 kryptooligarchiczn\u0105. Odbieraj\u0105c kompetencje pa\u0144stwu nie oddaje ich \u201ewolnym obywatelom\u201d, ale obywatelom (a w\u0142a\u015bciwie pozapa\u0144stwowym instytucjom) silniejszym. Oddaje j\u0105 tym, kt\u00f3rzy s\u0105 bogatsi, kt\u00f3rych sta\u0107 na lepsze kancelarie prawne, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie przez media wp\u0142ywa\u0107 na \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najbardziej typowa, upowszechniona w publicystyce, jest wizja \u015bwiata rozci\u0105gni\u0119tego mi\u0119dzy dwa bieguny polityczne: totalitarny despotyzm i liberaln\u0105 demokracj\u0119. Gdzie\u015b pomi\u0119dzy jednym i drugim znajduje si\u0119 \u201eautorytaryzm\u201d, kt\u00f3ry jednak dla wizji og\u00f3lnej jest drugoplanowy. S\u0142owo \u201etotalitarny\u201d ma w tym opisie podw\u00f3jne znacznie: z jednej strony pokazuje d\u0105\u017cenia \u201echorych\u201d pa\u0144stw do powi\u0119kszenia zakresu swojej w\u0142adzy, z drugiej, pozwala wyt\u0142umaczy\u0107 ewentualne poparcie jakie \u201etotalitarna\u201d w\u0142adza ma w spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 to po prostu wynik skutecznej propagandy stwarzaj\u0105cej tabuny \u201efanatyk\u00f3w\u201d. Inne s\u0105 wi\u0119c nie tylko pa\u0144stwa, ale i spo\u0142ecze\u0144stwa: \u015awiat ludzi wolnych i \u015bwiat zniewolonych (cho\u0107 ci drudzy mog\u0105 o tym nawet nie wiedzie\u0107). Jednak przecie\u017c w spo\u0142ecze\u0144stwach \u201ewolnych\u201d \u017cyj\u0105 tacy sami ludzie jak \u201efanatycy\u201d z kraj\u00f3w \u201ezniewolonych\u201d, r\u00f3\u017cnic\u0105 jest czynnik kszta\u0142tuj\u0105cy ich my\u015blenie. Ten dychotomiczny podzia\u0142 maskuje zjawisko realnie nam zagra\u017caj\u0105ce: oligarchizacj\u0119 naszego \u015bwiata. Wsp\u00f3\u0142czesna jednostka jest bezbronna je\u015bli tylko stanie na drodze oligarchy (dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej jakiej\u015b korporacji)<\/p>\n\n\n\n Staro\u017cytni Grecy \u2013 inaczej ni\u017c my \u2013 postrzegali \u015bwiat w powtarzaj\u0105cych si\u0119 cyklach. Arystoteles opisa\u0142 polityczny ko\u0142owr\u00f3t system\u00f3w, w kt\u00f3rym demokracja przechodzi w oligarchi\u0119, ta w tyrani\u0119, a ta znowu w demokracj\u0119. Interesuj\u0105ca nas faza przej\u015bcia mi\u0119dzy demokracj\u0105, a oligarchi\u0105 jest skutkiem naturalnego zamykania si\u0119 warstw wy\u017cszych i \u201ezm\u0119czenia polityk\u0105\u201d w spo\u0142ecznych do\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n Daleki jestem od historycznego determinizmu, wi\u0119c moje pytanie nie brzmi \u201eczy mo\u017cna?\u201d tylko \u201ejak?\u201d ow\u0105 oligarchizacj\u0119 powstrzyma\u0107, albo chocia\u017c op\u00f3\u017ani\u0107. Jedyn\u0105 nasz\u0105 obron\u0105 jeste\u015bmy my sami zorganizowani w demokratycznej wsp\u00f3lnocie. Jedynym co mo\u017cemy przeciwstawi\u0107 oligarchom jest pa\u0144stwo z jego prerogatywami i instytucjami. Oczywi\u015bcie trzeba poczyni\u0107 tu wyra\u017ana zastrze\u017cenia: pa\u0144stwo z jednej strony demokratyczne, a z drugiej sprawne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wolno\u015b\u0107 jako warto\u015b\u0107, ceni\u0119 wyj\u0105tkowo, ale jej zagro\u017ce\u0144 upatruje gdzie indziej ni\u017c my\u015bl liberalna. Liberalizm instynktownie widzi zagro\u017cenie w ka\u017cdym pa\u0144stwie i ka\u017cdej w\u0142adzy. Ja uwa\u017cam, \u017ce nasze wsp\u00f3lne pa\u0144stwo jest jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce zabezpieczy nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Potrzebne jest tylko jedno: spo\u0142ecze\u0144stwo obywateli (przepraszam raczej: \u201eObywateli\u201d przez wielkie \u201eO\u201d) Dzi\u015b demokracj\u0119 cz\u0119sto rozumiemy jako … <\/p>\n