2. Prawdziwy pocz\u0105tek \u2013 w\u0142adca naprawd\u0119 Wielki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Patrz\u0105c na pocz\u0105tki pot\u0119gi pa\u0144stw Jagiellon\u00f3w, my Polacy widzimy zazwyczaj stopniowy wzrost si\u0142y Polski Piast\u00f3w, kt\u00f3rej zwie\u0144czeniem jest zebranie w XIV\/XV wiekach ogromnych terytori\u00f3w. Symbolem takiego my\u015blenia jest dla mnie malowanie na mapach historycznych na ten sam kolor pa\u0144stwa Boles\u0142awa Chrobrego i Rzeczpospolitej po Unii Lubelskiej (jedno i drugie to po prostu \u201ePolska\u201d). Co ciekawe taka wizja odpowiada nie tylko polskiemu nacjonalistycznemu my\u015bleniu, ale tak\u017ce nacjonalistom litewskim i ukrai\u0144skim, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce postrzegaj\u0105 oni ten proces jako zjawisko negatywne.<\/p>\n\n\n\n Przyznam, \u017ce ja widz\u0119 w takiej narracji nie tylko anachronizm, ale i zwyk\u0142e uproszczenie. Prawda by\u0142a inna. W X-XI wiekach, na naszych terenach istnia\u0142y pa\u0144stwa nale\u017c\u0105ce do w\u0142adc\u00f3w. Zamiast m\u00f3wi\u0107 o \u201ePolsce\u201d i \u201eRusi Kijowskiej\u201d poprawniej by\u0142oby m\u00f3wi\u0107 o krajach Piast\u00f3w i Rurykowicz\u00f3w. \u015awiadomo\u015b\u0107 polityczna by\u0142a w wi\u0119kszo\u015bci wype\u0142niana przez wierno\u015b\u0107 dynastii. Naturalne w takiej sytuacji podzia\u0142y dzielnicowe w obu krajach, doprowadzi\u0142y do politycznego os\u0142abienia i wystawi\u0142y nasze tereny na presj\u0119 cesarsko-niemieck\u0105 od zachodu i koczowiczo-mongolsk\u0105 od wschodu.<\/p>\n\n\n\n Tak reklamowane w naszej historii \u201ezjednoczenie Polski\u201d przez W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka w pocz\u0105tkach XIV wieku, by\u0142o zebraniem w jego r\u0119ku 30-40% tego co niemal dwa wieki wcze\u015bniej zosta\u0142o podzielone przez jego prapradziada\u2026 Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ziem jakie wtedy nie wesz\u0142y w sk\u0142ad \u0142okietkowego pa\u0144stwa, pozosta\u0142a poza naszymi granicami do \u2026 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n Ru\u015b spustoszona przez Mongo\u0142\u00f3w podzieli\u0142a si\u0119 jeszcze g\u0142\u0119biej… W najdalszym, zachodnim koncie, przetrwa\u0142a my\u015bl ksi\u0105\u017c\u0119ca szukaj\u0105ca ucieczki od mongolskiej zale\u017cno\u015bci. Widziano j\u0105 w zwi\u0105zkach z zachodem, w tym z s\u0105siednimi Piastami panuj\u0105cymi w Ma\u0142opolsce i Mazowszu. Uwa\u017cane za przodka wsp\u00f3\u0142czesnej Ukrainy Ksi\u0119stwo Halicko-W\u0142odzimierskie (bo to o nim mowa), w \u201e\u0142okietkowych\u201d czasach go\u015bci\u0142o u siebie na tronie \u2026 Piasta z Mazowsza kt\u00f3rego matka by\u0142a Rurykowiczk\u0105\u2026<\/p>\n\n\n\n \u00d3w fragment Pa\u0144stwa Piast\u00f3w i podobnej wielko\u015bci Rusi\u0144skie Ksi\u0119stwo Halicko-W\u0142odzimierskie zjednoczy\u0142 Kazimierz Wielki, przyjmuj\u0105c sched\u0119 po swoim ojcu z jednej i kuzynie z drugiej strony. Nie by\u0142o mowy o kulturowym \u201ewynarodowieniu\u201d, a granice etniczne sprzed owego po\u0142\u0105czenia przetrwa\u0142y do XX wieku – tyle, \u017ce w por\u00f3wnaniu z naszymi czasami, \u201eetniczno\u015b\u0107\u201d mia\u0142a wtedy znikome znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cnym zjawiskiem by\u0142 natomiast stopniowy wzrost w tak skonstruowanym pa\u0144stwie, si\u0142y katolicyzmu i wraz z tym kultury i pisma \u0142aci\u0144skiego, ale to wynika\u0142o z rosn\u0105cej, politycznej s\u0142abo\u015bci Konstantynopola \u2013 centrum wschodniego, prawos\u0142awnego \u015bwiata i by\u0142o niezale\u017cne od spo\u0142eczno\u015bci mieszkaj\u0105cej nad Wis\u0142\u0105, Bugiem i Dniestrem.<\/p>\n\n\n\n Oddaj\u0105c szacunek Mieszkowi I i Boles\u0142awowi Chrobremu, W\u0142odzimierzowi Wielkiemu i Jaros\u0142awowi M\u0105dremu, musimy jednak stwierdzi\u0107, \u017ce w o wiele wi\u0119kszym stopniu jeste\u015bmy potomkami Kazimierza, bo to jego konstrukcja trwa\u0142a przez nast\u0119pne wieki stapiaj\u0105c oba \u015bwiaty w stopniu widocznym do dzi\u015b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiele lat temu Jerzy Giedroy\u0107 wypowiedzia\u0142 s\u0142ynn\u0105 my\u015bl o \u201edw\u00f3ch trumnach\u201d (Pi\u0142sudskiego i Dmowskiego), \u201ekt\u00f3re rz\u0105dz\u0105 Polsk\u0105\u201d. Oczywi\u015bcie, zdanie to mo\u017cna odczytywa\u0107 jako konstatacje zap\u00f3\u017anienia polskiej polityki, albo wskazywa\u0107 na jakie\u015b inne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Pi\u0142sudskim i Dmowskim \u2013 jednak dla mnie jest ono symbolem nieredukowalnych wzajemnie do siebie typ\u00f3w polsko\u015bci. W ramach tych dw\u00f3ch wizji … <\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Kazimierz_III_sarcophagus_figure.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/kazimierz-wielki.png\")