<\/a>11 listopada to imieniny dalekiej ciotki, na kt\u00f3rych zjawiamy si\u0119 z rodzinnej grzeczno\u015bci i wychodzimy przy nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji, czy te\u017c jest to szczera rado\u015b\u0107 wynikaj\u0105ca z u\u015bwiadamiania sobie faktu, \u017ce \u201emamy nasz\u0105 Ojczyzn\u0119\u201d? Na poziomie osobistym sprowadza\u0107 si\u0119 to mo\u017ce do pytania: na ile nasze (moje) \u015bwi\u0119towanie 11 listopada to tylko po\u0142\u0105czenie rutyny z obowi\u0105zkiem, a na ile co\u015b osobi\u015bcie wa\u017cnego?<\/p>\n\n\n\nNa jeszcze wy\u017cszym poziomie abstrakcji mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o szersz\u0105 refleksj\u0119: czym jest niepodleg\u0142e pa\u0144stwo narodowe w XXI wieku? Czym jest i w jak\u0105 stron\u0119 ma zmierza\u0107? Czy jest mo\u017ce tylko reliktem przesz\u0142o\u015bci – pust\u0105 skorup\u0105, pod kt\u00f3r\u0105 kryje si\u0119 tylko dawno ju\u017c rozsypany w proch stary \u015bwiat, czy te\u017c jest ono podstawow\u0105 i (co wa\u017cniejsze) po\u017c\u0105dan\u0105 struktur\u0105 organizacji naszej politycznej rzeczywisto\u015bci? Bo przecie\u017c my Polacy, jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata i tak jak inni poddajemy si\u0119 panuj\u0105cym w nim globalnym tendencjom.<\/p>\n\n\n\n
Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 narodow\u0105 – jak ka\u017cd\u0105 inn\u0105 warto\u015b\u0107 – nale\u017cy sprowadzi\u0107 do poziomu jednostki ludzkiej. Wolna Ojczyzna ma sens, je\u015bli jest wa\u017cna dla jej obywateli. \u017byje ona dot\u0105d, dok\u0105d \u017cyj\u0105 ich wobec niej uczucia. Nie mo\u017cna tu nie przywo\u0142a\u0107 herbertowskiego: \u201e\u2026 i je\u015bli Miasto padnie a ocaleje jeden<\/p>\n\n\n\n
on b\u0119dzie ni\u00f3s\u0142 Miasto w sobie po drogach wygnania on b\u0119dzie Miasto \u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Herbert pisze Miasto z wielkiej litery, ja ch\u0119tnie napisa\u0142bym z wielkiej litery tak\u017ce On. On i Miasto, Obywatel i Ojczyzna – Obywatel w\u0142a\u015bnie, a nie poddany. Ojczyzna jako poj\u0119cie polityczne zjawia si\u0119, kiedy pojawia si\u0119 Obywatel. Bez politycznego kontekstu, jest ona czym\u015b innym: rozproszonym i prywatnym sentymentem do tego, co rodzime. Historycznie rzecz ujmuj\u0105c, w znacznej liczbie kraj\u00f3w, pa\u0144stwo i polityka by\u0142y przez wieki domen\u0105 jedynie w\u0142adzy (lub wprost \u2013 w\u0142adcy). Dosadnie wyrazi\u0142 to Ludwik XIV – \u201eFrancja to ja\u201d. W jego pa\u0144stwie i wielu podobnych nie by\u0142o Obywateli, lecz poddani. Kiedy zapragn\u0119li oni sta\u0107 si\u0119 Obywatelami, to zawo\u0142ali \u201ePa\u0144stwo to my\u201d; my wsp\u00f3lnie – my razem.<\/p>\n\n\n\n
Jak jednak przekroczy\u0107 przypisan\u0105 nam to\u017csamo\u015bciow\u0105 samotno\u015b\u0107 – nasze odosobnienie w prze\u017cywaniu tego, co wa\u017cne? Tu zjawia si\u0119 Nar\u00f3d. Jak m\u00f3wi\u0105 teoretycy, nowoczesne wsp\u00f3lnoty narodowe powstawa\u0142y p\u00f3\u017ano (w klasycznych teoriach w XIX wieku, wraz z emancypacj\u0105 warstw ludowych). Nie s\u0105 jednak tworem sztucznym. Konstruowane by\u0142y (cho\u0107 mo\u017ce lepiej powiedzie\u0107 \u201ekonstruowa\u0142y si\u0119\u201d) z zastanych ju\u017c dawnych sentyment\u00f3w. Budowane by\u0142y na kr\u0105\u017c\u0105cych i znanych powszechnie legendach, a potem na zast\u0119puj\u0105cych je wsp\u00f3lnotowych prze\u017cyciach historycznych. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 na nie jedno\u015b\u0107 wiary i j\u0119zyka. Wzmacnia\u0142y je charakterystyczne dla danej grupy elementy stroju i obyczaj\u00f3w. Scala\u0142y charakterystyczne miejsca geograficzne i pejza\u017c. W wielomilionowych spo\u0142eczno\u015bciach symbolicznymi, wsp\u00f3lnymi przodkami stawali si\u0119 narodowi bohaterowie czy poeci.<\/p>\n\n\n\n
Obywatel musi komunikowa\u0107 si\u0119 z innymi Obywatelami, musi by\u0107 got\u00f3w na kompromis i cz\u0119\u015bciow\u0105 rezygnacj\u0119 ze swoich \u2013 tak\u017ce osobistych – \u017cyciowych plan\u00f3w i marze\u0144. Aby tak si\u0119 dzia\u0142o musi istnie\u0107 bezpieczna przestrze\u0144 tego co wsp\u00f3lne, na kt\u00f3rej mo\u017cna si\u0119 oprze\u0107 w czasie kryzys\u00f3w \u2013 tak, aby pa\u0144stwo nie rozpad\u0142o si\u0119 w ferworze wewn\u0119trznej wojny osobistych pragnie\u0144 Obywateli. Nar\u00f3d jest nasz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3ln\u0105, wsp\u00f3lnym mianownikiem gwarantuj\u0105cym funkcjonalno\u015b\u0107 demokracji. Bez niego demokracja wywo\u0142uje przekle\u0144stwo wojny domowej. Co wa\u017cne, nie o racjonaln\u0105 umow\u0119 Obywateli tutaj chodzi, nie o wsp\u00f3lne prawa, ale o wsp\u00f3lne emocje buduj\u0105ce podstawy naszej \u015bwiadomo\u015bci. Ojczyzn\u0105 jest to, co wsp\u00f3lnie kochamy.<\/p>\n\n\n\n
Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraju jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zana z poj\u0119ciem narodu. Patrz\u0105c na problem ch\u0142odno, jest to \u015bwi\u0119towanie triumfu ekskluzywnego partykularyzmu. Ekskluzywnego, bo nie ka\u017cdy jest cz\u0142onkiem danej wsp\u00f3lnoty \u2013 wi\u0119cej; z g\u00f3ry zak\u0142adamy \u017ce uroczysto\u015b\u0107 Dnia Niepodleg\u0142o\u015bci jest \u201etylko nasza\u201d tylko \u201edla nas\u201d. Powy\u017csze nie musi jednak oznacza\u0107 wrogo\u015bci wobec innych – to tak, jak nie jest ni\u0105 \u015bwi\u0119towanie w\u0142asnych urodzin. Nasz \u201eDzie\u0144 Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d (ale te\u017c \u201eDni Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d innych narod\u00f3w), jest przede wszystkim demonstracj\u0105 naszego wsp\u00f3lnotowego istnienia.<\/p>\n\n\n\n
By\u0107 mo\u017ce narastaj\u0105ce podzia\u0142y wewn\u0105trz wsp\u00f3\u0142czesnych zachodnich spo\u0142ecze\u0144stw \u2013 podzia\u0142y okraszone popisami wzajemnej nienawi\u015bci \u2013 s\u0105 skutkiem za\u0142amywania si\u0119 narod\u00f3w. Komu\u015b mo\u017ce si\u0119 to wyda\u0107 po\u017c\u0105dane, ale za tym nie nastanie spo\u0142ecze\u0144stwo wolnych jednostek. W miejsce narodowej wsp\u00f3lnoty obywateli wchodz\u0105 pot\u0119gi oligarchiczne o globalnej sile. Wobec nich jednostka jest bezradna. Najwi\u0119kszym wsp\u00f3\u0142czesnym zagro\u017ceniem dla demokracji nie jest totalitarna tyrania, lecz globalna oligarchia, nad kt\u00f3r\u0105 nikt – poza w\u0105skim kr\u0119giem w\u0142a\u015bcicieli i managementu – nie ma kontroli.<\/p>\n\n\n\n
Obecna wojna na Ukrainie stanowi ogromny, empiryczny wk\u0142ad w t\u0119 dyskusj\u0119. Setki tysi\u0119cy ludzi w ukrai\u0144skich mundurach i miliony ukrai\u0144skich Obywateli wspieraj\u0105cych ich s\u0142owem – a cz\u0119sto i materialnie – walcz\u0105 pod narodowymi flagami.<\/p>\n\n\n\n
Pozostaj\u0105 oni sob\u0105; s\u0105 kobietami i m\u0119\u017cczyznami, maj\u0105 r\u00f3\u017cne orientacje seksualne i pogl\u0105dy na temat zagro\u017ce\u0144 klimatycznych, s\u0105 w\u015br\u00f3d nich ludzie r\u00f3\u017cnych religii i osoby niewierz\u0105ce, ale nara\u017caj\u0105 oni swoje \u017cycie dla idei swojej Ojczyzny. Nie ma czo\u0142g\u00f3w z (na przyk\u0142ad) t\u0119czow\u0105 flag\u0105 namalowan\u0105 na kad\u0142ubie lub powiewaj\u0105c\u0105 na wie\u017cy. To powinno da\u0107 do my\u015blenia wszystkim w \u015bwiecie zachodu. Te zdania nie oznaczaj\u0105 jednak wykluczenia w ramach naszej wsp\u00f3lnoty \u2013 odwrotnie – stanowi\u0105 one deklaracj\u0119 uznania r\u00f3\u017cnych Obywateli, za r\u00f3wnych cz\u0142onk\u00f3w narodowej wsp\u00f3lnoty. Otwartym pozostaje jedynie pytanie, na ile oni chc\u0105 przynale\u017ce\u0107 do tej wsp\u00f3lnoty…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Okoliczno\u015bciowe wyst\u0105pienia na dzie\u0144 11 listopada by\u0142y zdominowane (i to s\u0142uszne) przez kontekst skupiaj\u0105cy si\u0119 na refleksji nad tym, czym dla nas Polak\u00f3w jest narodowa niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i na historycznym opisie tego zasz\u0142o ponad sto lat temu. To tematy wa\u017cne, ale te\u017c oczywiste i przez to mniej ciekawe. Chcia\u0142bym zapyta\u0107 g\u0142\u0119biej; Czym jest to \u015bwi\u0119towanie? Czym … <\/p>\n
Czytaj dalej \u201ePrzemy\u015blenia po \u015awi\u0119cie Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-357","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=357"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":358,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/357\/revisions\/358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}