![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/20240810_202803-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/20240810_202822-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\nWidziane z zamkowego wzg\u00f3rza stare miasto, wpisuje si\u0119 morzem czerwonych dach\u00f3wek w zielone pag\u00f3rki; w centrum tego obrazu tkwi jednak dosy\u0107 specyficzny obiekt. Por\u00f3wnywany bywa do statku kosmit\u00f3w, ludzkiego serca, lub do krowiego wymienia – ja u\u017cy\u0142bym sformu\u0142owa\u0144 odrobin\u0119 dosadniejszych.<\/p>\n\n\n\n Jest to wybudowany dwadzie\u015bcia lat temu Kunsthaus. Ponosz\u0105c r\u0119k\u0119 na ten obiekt dotykam prawdziwej \u015bwi\u0119to\u015bci. Zaprojektowany on zosta\u0142 przez dw\u00f3ch brytyjskich architekt\u00f3w – wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli towarzystwa Archigram i jednocze\u015bnie pisma pod tym samym tytu\u0142em. Archigram jest pionierem postmodernizmu w architekturze. S\u0105 mu dzi\u015b po\u015bwi\u0119cane seminaria naukowe na jakich ci\u0119\u017cko odnale\u017a\u0107 s\u0142owa nawet delikatnej krytyki. Chyba bardziej znany z pary Brytyjczyk\u00f3w jest sir Peter Cook. Ceni\u0119 go za inteligencj\u0119 i specyficzne brytyjskie poczcie humoru po\u0142\u0105czone ze swoistym podej\u015bciem do rzeczywisto\u015bci. Ju\u017c w pierwszym zetkni\u0119ciu, wydaj\u0119 si\u0119 on artystyczno \u2013 architektonicznym odbiciem grupy Mothy Pythona, (jak\u0105 uwielbiam za ich dowcip), tu jednak jest w\u0142a\u015bnie problem\u2026<\/p>\n\n\n\n Po wys\u0142uchaniu skeczu, wy\u0142\u0105czamy komputer lub telewizor. W przypadku malarstwa czy rze\u017aby, wystarczy przej\u015b\u0107 do innego pomieszczenia. Muzyka? Mo\u017cemy przecie\u017c wyj\u015b\u0107 z sali koncertowej, lub przykr\u0119ci\u0107 potencjometr. Z architektur\u0105 tego nie zrobimy – pozostaje z nami, natr\u0119tnie cisn\u0105c si\u0119 przed oczy. Taki Monty Pythonowski \u017cart jest ju\u017c na sta\u0142e; z czasem przestaje \u015bmieszy\u0107, a nawet powszednieje, ale nie przestaje by\u0107 \u015bladem dysharmonii. To jest w\u0142a\u015bnie ta wielka odpowiedzialno\u015b\u0107 architekt\u00f3w: powinni by\u0107 wstrzemi\u0119\u017aliwi i schowa\u0107 do kieszeni swoje egoistyczne pragnienia \u201eprzemawiania\u201d do odbiorcy, bo odbiorca jest wobec nich bezbronny \u2013 jest na ich dzie\u0142a de facto skazany.<\/p>\n\n\n\n Jest co\u015b jeszcze. W r\u00f3\u017cnych epokach i r\u00f3\u017cnych kulturach idea\u0142 pi\u0119kna wygl\u0105da\u0142 r\u00f3\u017cnie, ale zawsze arty\u015bci poszukiwali go. Postmodernizm jest inny: z definicji odrzuca pi\u0119kno jako kryterium. Zwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119: postmodernistyczne dzie\u0142a maj\u0105: \u201eprowadzi\u0107 dialog\u201d, \u201einspirowa\u0107\u201d, \u201eprotestowa\u0107\u201d etc, ale nie wywo\u0142ywa\u0107 poczucia pi\u0119kna. Peter Cook, wraz z koleg\u0105 \u015bwiadomie zrujnowali przestrze\u0144 Grazu. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce dw\u00f3ch dowcipnych Brytyjczyk\u00f3w zrobi\u0142o \u201eponurym Germanom\u201d niez\u0142y \u017cart, a Germanie w poczuciu wstydu za to co robili w swojej historii \u201e\u0142ykn\u0119li to\u201d jak karp w warszawskich \u0141azienkach rzucon\u0105 mu bu\u0142k\u0119. Wielkie plastikowe krowie wymi\u0119 w centrum starego miasta \u2013 doprawdy Monty Python.<\/p>\n\n\n\n Na koniec nie powstrzymam si\u0119 od pewnej z\u0142o\u015bliwo\u015bci wobec cz\u0119\u015bci odbiorc\u00f3w sztuki. Obiekt powsta\u0142 niedawno, na progu czas\u00f3w w jakich nasza kultura wypowiedzia\u0142a wojn\u0119 plastikowi. Niedopuszczalne sta\u0142y si\u0119 torebki i plastikowe s\u0142omki, a tu? Cudaczny kszta\u0142t jest mo\u017cliwy tylko dzi\u0119ki tonom pleksiglasu. Architektura nie znosi zbytnich fantazji w dziedzinie materia\u0142\u00f3w \u2013 niezb\u0119dna jest szanuj\u0105ca prawa fizyki wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. W Graz, apologeci ekologicznego podej\u015bcia do \u017cycia, chodz\u0105 wi\u0119c ze swoimi papierowymi torbami w cieniu plastikowego kolosa\u2026<\/p>\n\n\n\n W drodze do S\u0142owenii zatrzymali\u015bmy si\u0119 w austriackim Graz. Chocia\u017c do samych Habsburg\u00f3w m\u00f3j stosunek jest wi\u0119cej ni\u017c ch\u0142odny, to bardzo lubi\u0119 architektur\u0119 by\u0142ego CK imperium. Czy to Krak\u00f3w czy Lw\u00f3w, Szeged czy Debreczyn, Koszyce czy Wiede\u0144, Innsbruck czy Salzburg, Czerniowce czy daleki Brasz\u00f3w, zawsze podziwiam uporz\u0105dkowan\u0105 harmoni\u0119 r\u00f3\u017cnych styl\u00f3w \u2013 od gotyku, przez pyszny … <\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image-2-1024x576.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image-1.png\")
<\/figure>\n\n\n\n
W tym wszystkim tylko ja pozostaj\u0119 z drobnym niesmakiem w tym popsutym pejza\u017cu sympatycznego miasta by\u0142ej (na szcz\u0119\u015bcie) CK monarchii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"