{"id":425,"date":"2024-08-14T12:38:09","date_gmt":"2024-08-14T09:38:09","guid":{"rendered":"https:\/\/czyzewski.blog\/?p=425"},"modified":"2024-08-14T17:15:16","modified_gmt":"2024-08-14T14:15:16","slug":"komu-to-przeszkadzalo-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/2024\/08\/14\/komu-to-przeszkadzalo-1\/","title":{"rendered":"Komu to przeszkadza\u0142o? (1)"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n
\n
Od dawna chcia\u0142em zobaczy\u0107 Triest; sta\u0142 si\u0119 on w mojej g\u0142owie symbolem tytu\u0142owego pytani<\/div>\n<\/div>\n
\n
Wiele lat temu, na seminarium doktoranckim, kto\u015b omawia\u0142 naukowy, historyczny artyku\u0142 o Trie\u015bcie prze\u0142omu XIX i XX wiek\u00f3w. Z tekstu bi\u0142a sympatia do tamtych czas\u00f3w \u2013 czas\u00f3w otwartych kulturowo i stoj\u0105cych w opozycji do tych p\u00f3\u017aniejszych, zdominowanych przez \u201ewojuj\u0105ce nacjonalizmy\u201d, jakie zniszczy\u0142y t\u0119 „idyll\u0119”.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Wed\u0142ug autora, \u00f3wczesny Triest by\u0142 miastem \u201ewielu kultur\u201d: tu \u201ebrzmia\u0142a s\u0142owi\u0144ska mowa\u201d, tam by\u0142a \u201ew\u0142oska restauracja\u201d, a w innym miejscu \u201eniemieckie napisy\u201d. Nad ca\u0142o\u015bci\u0105 teksu wisia\u0142o jednak niewypowiedziane pytanie: Skoro w Austro-W\u0119grzech by\u0142o tak wspaniale, to dlaczego to wszystko upad\u0142o? Czy za\u0142amanie si\u0119 habsburskiego imperium to swoista historyczna konieczno\u015b\u0107, czy te\u017c przypadek, jaki – gdyby nie I Wojna \u015awiatowa – m\u00f3g\u0142by si\u0119 nie wydarzy\u0107?<\/div>\n<\/div>\n
\n
Jest te\u017c jednak pytanie g\u0142\u0119bsze. W sposobie podej\u015bcia do tematu, mo\u017cna by\u0142o wyczu\u0107 swoist\u0105 apologi\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej zjednoczonej Europy; wyczuwa\u0142o si\u0119, \u017ce autor tekstu, patrzy na c-k monarchi\u0119 jak na protoplast\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Z takiej perspektywy cisn\u0119\u0142o si\u0119 inne, gniewne pytanie: Komu przeszkadza\u0142 ten \u201ewspania\u0142y \u015bwiat\u201d? – Triest jako symbol tego pytania dobrany by\u0142 dobrze.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Po utracie w 1866 roku Wenecji, miasto sta\u0142o si\u0119 dla Austrii g\u0142\u00f3wnym oknem na Adriatyk i dalej na morza i oceany – pojawi\u0142y si\u0119 widoczne do dzisiaj wielkie inwestycje; ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy niekiedy kuriozalny obraz \u201eWiednia\u201d w adriatyckiej scenerii.<\/div>\n<\/div>\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Symbolem tego \u201eadriatyckiego Wiednia\u201d, sta\u0142 si\u0119 dla mnie zamek\/pa\u0142ac Mriamare – Schloss Miramare. Zbudowana w drugiej po\u0142owie XIX wieku rezydencja Maksymiliana – brata Franza Josepha, admira\u0142a austriackiego, a w ko\u0144cu cesarza Meksyku. Jest w tej budowli nawet co\u015b z bawarskich fundacji Ludwika II: taki sam historyzm, chocia\u017c bez takiego polotu. Wszystko jest zbyt pompatyczne i obna\u017caj\u0105ce bezrefleksyjn\u0105 pych\u0119 fundator\u00f3w. Ta nad\u0119to\u015b\u0107 bez cienia autorefleksji widoczna jest co krok w symbolice i g\u0119sto porozwieszanych obrazach, w pysznieniu si\u0119 w\u0142asnymi koligacjami i pozycj\u0105 rodu – dla Polaka (ale przecie\u017c i dla Ukrai\u0144ca) szczeg\u00f3lnym i niemi\u0142ym zgrzytem jest tu portret Carycy Katarzyny II. <\/div><\/div><\/p>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Zamek otacza ogromny park. Mamy te\u017c oczywi\u015bcie wspania\u0142y widok na morze\u2026 To wszystko jest jednak tak oderwanie od zwyk\u0142ych ludzi, ale \u2026 mo\u017ce i to przypomina wsp\u00f3\u0142czesne europejskie elity? Mo\u017ce to tu jest odpowied\u017a na tytu\u0142owe pytanie: \u201eKomu to przeszkadza\u0142o?\u201d Dla j\u0119zyka niemieckiego by\u0142 pa\u0142ac, dla W\u0142och\u00f3w – zaj\u0119cia miejskie, S\u0142owianom zostawa\u0142o rolnictwo na otaczaj\u0105cych miasto g\u00f3rskich terenach i \u2026 noszenie habsburskiej lektyki… I kto powie, \u017ce historia nie lubi si\u0119 powtarza\u0107?<\/div><\/div><\/p>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie wszystko to nie zmienia faktu, \u017ce wspania\u0142a \u201ewiede\u0144ska\u201d, nadbrze\u017cna architektura samego miasta do dzi\u015b budzi szacunek \u2013 jest naprawd\u0119 imponuj\u0105ca. By\u0142o warto: Triest mnie nie rozczarowa\u0142.<\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od dawna chcia\u0142em zobaczy\u0107 Triest; sta\u0142 si\u0119 on w mojej g\u0142owie symbolem tytu\u0142owego pytani Wiele lat temu, na seminarium doktoranckim, kto\u015b omawia\u0142 naukowy, historyczny artyku\u0142 o Trie\u015bcie prze\u0142omu XIX i XX wiek\u00f3w. Z tekstu bi\u0142a sympatia do tamtych czas\u00f3w \u2013 czas\u00f3w otwartych kulturowo i stoj\u0105cych w opozycji do tych p\u00f3\u017aniejszych, zdominowanych przez \u201ewojuj\u0105ce nacjonalizmy\u201d, jakie … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eKomu to przeszkadza\u0142o? (1)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-425","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=425"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":440,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425\/revisions\/440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}