{"id":442,"date":"2026-01-22T15:41:38","date_gmt":"2026-01-22T12:41:38","guid":{"rendered":"https:\/\/czyzewski.blog\/?p=442"},"modified":"2026-01-22T18:31:58","modified_gmt":"2026-01-22T15:31:58","slug":"atenskie-nieproste-refleksje-czyli-gdzie-sa-wspolczesni-liturgenci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/2026\/01\/22\/atenskie-nieproste-refleksje-czyli-gdzie-sa-wspolczesni-liturgenci\/","title":{"rendered":"Ate\u0144skie (nieproste) refleksje, czyli gdzie s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni liturgenci?"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Korzystaj\u0105c z okazyjnych cen bilet\u00f3w lotniczych, uciekli\u015bmy do niemal wiosennych (dla polskiego oka) styczniowych Aten.<\/p>\n\n\n\n

Drugiego dnia pobytu magia \u201eciep\u0142ych m\u00f3rz\u201d (zawsze dzia\u0142aj\u0105ca na Polak\u00f3w) zaci\u0105gn\u0119\u0142a nas z centrum miasta nad morze i tu – pozw\u00f3lcie – pierwsze kr\u00f3tkie historyczno-topograficzne wyja\u015bnienie. Dzisiejsza ate\u0144ska aglomeracja jest obszarem portowym, ale historyczne Ateny ju\u017c niekoniecznie. W historii, ojczyzna demokracji mia\u0142a dwa porty – Pireus i Faleron. W okresie \u015bwietno\u015bci Aten zosta\u0142y one po\u0142\u0105czone z miastem wsp\u00f3lnymi murami, ale (w sensie zabudowy) by\u0142y czym\u015b osobnym. Pierwotnym portem Ate\u0144czyk\u00f3w by\u0142 Faleron, za\u015b tym nowszym i dzi\u015b lepiej znanym \u2013 po\u0142o\u017cony bardziej na zach\u00f3d \u2013 Pireus. To tyle historii. W naszych czasach, to wszystko stanowi jedn\u0105, nieprzerwanie zabudowan\u0105 aglomeracj\u0119; Nad morze doje\u017cd\u017camy wi\u0119c komunikacj\u0105 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pireus \u2013 pe\u0142ni\u0105c do dzi\u015b funkcj\u0119 wielkiego portu – jest znany lepiej. Faleron to co\u015b innego: pozosta\u0142o tu troch\u0119 wolnego wybrze\u017ca – wolnego dla nadmorskiego spaceru. Jest tu te\u017c luksusowa Marina – cumowisko jacht\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata – i podczas naszego spaceru wybrze\u017cem Attyki, to ona sta\u0142a si\u0119 dla mnie powodem do refleksji. Refleksji, bo Marina ma bardzo ciekawe s\u0105siedztwo.<\/p>\n\n\n\n

\"Mo\u017ce<\/figure>\n\n\n\n

Z luksusem Mariny s\u0105siaduje fragment wybrze\u017ca b\u0119d\u0105cy rodzajem muzeum \u2013 oczywi\u015bcie w styczniu owo \u201emuzeum\u201d jest nieczynne, i to tym bardziej wyostrza kontrast. Jest to kontrast centrum \u015bwiata z miejscem na uboczu, nieco zapomnianym, miejscem, do kt\u00f3rego mo\u017cna podej\u015b\u0107 jedynie wspinaj\u0105c si\u0119 i klucz\u0105c po tymczasowych pomostach zbudowanych ze starych drzwi i wykorzystanych drewnianych palet. Owo \u201emuzeum\u201d to dwa cumuj\u0105ce okr\u0119ty, kt\u00f3re dzieli ponad dwa tysi\u0105ce lat historii: zbudowany na pocz\u0105tku XX wieku kr\u0105\u017cownik pancerny \u201eGeorgios Averof\u201d i rekonstrukcja ate\u0144skiej triery z V w. p.n.e. \u201eOlympias\u201d. Moja refleksja nie jest przeznaczona dla fan\u00f3w historycznej marynistyki, ale odrobina og\u00f3lnej historii znowu jest niezb\u0119dna.<\/p>\n\n\n\n

\"Mo\u017ce<\/figure>\n\n\n\n

\u201eAverof\u201d to morska duma Grecji. W latach 1912\u20131913, w wojnach z Turcj\u0105, to on zapewni\u0142 Grekom przewag\u0119 na morzu. S\u0142u\u017cy\u0142 d\u0142ugo (zwa\u017cywszy na jego do\u015b\u0107 archaiczn\u0105 ju\u017c wtedy konstrukcj\u0119), bo a\u017c do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Jego zas\u0142ugi da\u0142y mu honorow\u0105 muzealn\u0105 \u201eemerytur\u0119\u201d \u2013 nieosi\u0105galn\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci okr\u0119t\u00f3w, kt\u00f3rych koniec s\u0142u\u017cby mierzy si\u0119 jedynie tonami \u017celaza odzyskanego po z\u0142omowaniu.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOlympias\u201d to co innego – nigdy nie walczy\u0142a – to rekonstrukcja. Tak, to replika, ale jednej z legendarnych trier, kt\u00f3re przynios\u0142y Grekom zwyci\u0119stwo w ich tytanicznych zmaganiach z perskim imperium.<\/p>\n\n\n\n

Tak odleg\u0142e czasowo jednostki co\u015b jednak \u0142\u0105czy – i nie chodzi tu tylko o grecki alfabet na ich burtach czy nadbud\u00f3wkach. \u201eAverof\u201d nosi imi\u0119 greckiego bogacza-filantropa, kt\u00f3ry przeznaczy\u0142 sw\u00f3j maj\u0105tek na rozw\u00f3j greckiej floty; Spora cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w tej nowoczesnej i drogiej jednostki zosta\u0142a pokryta w\u0142a\u015bnie z jego \u015brodk\u00f3w. A \u201eOlympias\u201d? Staro\u017cytne ate\u0144skie triery mia\u0142y swoich \u201eopiekun\u00f3w\u201d \u2013 liturgent\u00f3w\/triearch\u00f3w. Bogaci obywatele, w honorowym, patriotycznym obowi\u0105zku, utrzymywali przydzielone im pod opiek\u0119 i dow\u00f3dztwo (to ostanie nie zawsze) okr\u0119ty. Robili to ze swoich \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ta postawa ludzi zamo\u017cnych, czuj\u0105cych obowi\u0105zek wobec w\u0142asnej wsp\u00f3lnoty, obowi\u0105zek wspierania jej wysi\u0142ku militarnego, \u0142\u0105czy kad\u0142uby stalowego kolosa i smuk\u0142ej staro\u017cytnej galery. Galery (dodajmy), na kt\u00f3rej wios\u0142owali wolni Ate\u0144czycy – oni dawali swoj\u0105 krew i wysi\u0142ek, triearcha dawa\u0142 sw\u00f3j maj\u0105tek\u2026<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesna Marina\u2026 kotwicowisko luksusu, pyszna demonstracja hedonistycznego bogactwa\u2026 Dominuje ona nad oboma jednostkami. Tak, wiem – latem jest inaczej. Zaczyna dzia\u0142a\u0107 \u201emorskie muzeum\u201d i obaj \u201eweterani\u201d – nie b\u0119d\u0105c ju\u017c tak opuszczonymi i izolowanymi w swojej samotno\u015bci -o\u017cywaj\u0105. Jednak to nowoczesna Marina jest znakiem naszego, wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kto z dzisiejszych bogaczy dobrowolnie wsp\u00f3\u0142finansowa\u0142by wsp\u00f3lnot\u0119, zamiast pcha\u0107 pieni\u0105dze w luksus umo\u017cliwiaj\u0105cy mu izolacj\u0119 od innych obywateli? Czy Georgios Averof (gdyby \u017cy\u0142 dzi\u015b) nie zosta\u0142by potraktowany kolokwialnym epitetem \u201efrajera\u201d? Co to m\u00f3wi o naszych spo\u0142ecze\u0144stwach? Naszych, a nie greckim, bo falero\u0144ska zatoka to przytulisko bogaczy \u015bwiatowych. Obywatelstwo niekt\u00f3rych z nich jest rozpoznawalne, ale ich to\u017csamo\u015b\u0107 jest wsp\u00f3lna – wype\u0142nia j\u0105 rozbuchany hedonizm, kt\u00f3rego symbolem sta\u0142y si\u0119 dla mnie jachty Mariny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Korzystaj\u0105c z okazyjnych cen bilet\u00f3w lotniczych, uciekli\u015bmy do niemal wiosennych (dla polskiego oka) styczniowych Aten. Drugiego dnia pobytu magia \u201eciep\u0142ych m\u00f3rz\u201d (zawsze dzia\u0142aj\u0105ca na Polak\u00f3w) zaci\u0105gn\u0119\u0142a nas z centrum miasta nad morze i tu – pozw\u00f3lcie – pierwsze kr\u00f3tkie historyczno-topograficzne wyja\u015bnienie. Dzisiejsza ate\u0144ska aglomeracja jest obszarem portowym, ale historyczne Ateny ju\u017c niekoniecznie. W historii, ojczyzna … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eAte\u0144skie (nieproste) refleksje, czyli gdzie s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni liturgenci?\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=442"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442\/revisions\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czyzewski.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}