C\u00f3\u017c to znaczy przynale\u017ce\u0107 do narodu? <\/p>\n\n\n\n
Decyduj\u0105 pochodzenie, wychowanie i \u015bwiadomy wyb\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n
Od trzeciego roku \u017cycia wychowywa\u0142a mnie, samotnie Mama. Nazwisko nosz\u0119 po niej. Rodziny ojca praktycznie nie znam \u2013 ale on by\u0142 \u201estuprocentowym\u201d Polakiem spod Pu\u0142tuska. Moja Mama pochodzi\u0142a z teren\u00f3w siedleckich. Moja Babcia z jej strony, to tamtejsza zagrodowa szlachta \u2013 Skolimowscy. M\u00f3j Dziadek od strony mamy – Grzegorz Czy\u017cewski \u2013 by\u0142 Ukrai\u0144cem, pu\u0142kownikiem w armii Petlury. Dziadek zmar\u0142 w 1936 roku, kiedy Mama mia\u0142a cztery lata. W rodzinie m\u00f3wiono, \u017ce Dziadek by\u0142 w armii ukrai\u0144skiej, ale by\u0142 Polakiem z Ukrainy \u2013 tak m\u00f3wiono\u2026<\/p>\n\n\n\n
Mimo, \u017ce sam jestem historykiem, to przez wiele lat nie bada\u0142em tej sprawy uwa\u017caj\u0105c, \u017ce zajmowanie si\u0119 histori\u0105 rodzinn\u0105 to co\u015b jakby wstydliwego – jakby\u015bmy chcieli si\u0119 dopisa\u0107 do cudzej chwa\u0142y, jakby\u015bmy przypinali sobie cudze ordery.<\/p>\n\n\n\n
Stopniowo dowiadywa\u0142em si\u0119, o Dziadku i Pradziadku \u2013 Pawle Czy\u017cewskim. O ich roli w historii Ukrainy, ale by\u0142o to dla mnie jak czytanie starych ba\u015bni w wieku doros\u0142ym \u2013 nie formowa\u0142y mnie, nie towarzyszy\u0142y w dzieci\u0144stwie. Kilka lat temu dowiedzia\u0142em si\u0119 o zwi\u0105zku Czy\u017cewskich z Hadziaczem i by\u0142o to dla mnie ogromne zaskoczenie (Hadziacz jest przecie\u017c dla polsko-ukrai\u0144skich relacji symboliczny). Dwa lata temu, dziadka i jego brata, jako wy\u017cszych oficer\u00f3w armii petlurowskiej, upami\u0119tniono w tym mie\u015bcie tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dziadek mia\u0142 jeszcze drugiego brata, kt\u00f3ry zosta\u0142 na Ukrainie i jego potomkowie wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105 w Hadziaczu i jego okolicy.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Dziadek-w-mundurze-ukrainskim-1024x803.png\")
![\"\"](\"https:\/\/czyzewski.blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/foto-scan-1.jpg\")
J\u0119zyka ukrai\u0144skiego uczy\u0142em si\u0119 stopniowo podczas wymian mi\u0119dzyszkolnych, kt\u00f3re jako nauczyciel organizowa\u0142em. Kiedy zaproponowano mi obj\u0119cie stanowiska dyrektora Instytutu Polskiego w Kijowie, to musia\u0142em w\u0142o\u017cy\u0107 wielki wysi\u0142ek, aby si\u0119 ukrai\u0144skiego douczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Tyle pochodzenie, a wychowanie\u2026? <\/p>\n\n\n\n
Moja Mama by\u0142a wielk\u0105 polsk\u0105 patriotk\u0105. Nie znosi\u0142a komunizmu. Jej niska emerytura by\u0142a cz\u0119\u015bciowo skutkiem tego, \u017ce chocia\u017c pe\u0142ni\u0142a obowi\u0105zki dyrektora kadr w swoim zak\u0142adzie pracy, to dyrektorem formalnie nie zosta\u0142a, bo nie chcia\u0142a wst\u0105pi\u0107 do PZPR \u2013 pami\u0119tam rozmow\u0119 z ni\u0105 na ten temat, kiedy m\u00f3wi\u0142a mi o tym pewnego razu po powrocie z pracy (by\u0142a roz\u017calona, ale te\u017c w pewnym sensie dumna ze swojego wyboru).<\/p>\n\n\n\n
Wychowa\u0142a mnie te\u017c epoka. Mia\u0142em 15 lat w okresie pierwszej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Bra\u0142em udzia\u0142 w akcjach ulotkowych, chodzi\u0142em na demonstracje (pami\u0119tam msze za Ojczyzn\u0119 w ko\u015bciele \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca i pami\u0119tam swoj\u0105 irytacj\u0119 na wezwania do pokojowego rozchodzenia si\u0119 po mszach u ksi\u0119dza Jerzego na \u017boliborzu \u2013 ja by\u0142em wtedy bardzo radykalny, chcia\u0142em komunizm obala\u0107 si\u0142\u0105). Powoli te\u017c zaczyna\u0142a si\u0119 moja przygoda z histori\u0105 i widzia\u0142em siebie jako kontynuatora powsta\u0144c\u00f3w 1863 \u2013 powoli stawa\u0142em si\u0119 \u201eJagiello\u0144czykiem\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Dwa lat z \u017cycia zabra\u0142 mi okres s\u0142u\u017cby wojskowej. Po powrocie z wojska, sk\u0142ada\u0142em ksi\u0105\u017cki w podziemiu i sta\u0142em si\u0119 jeszcze bardziej radykalny (szczeg\u00f3\u0142y tu przemilcz\u0119). W okresie zmiany PRL na III RP znalaz\u0142em si\u0119 na Wydziale Historycznym UW. Z tym przysz\u0142o moje dzia\u0142anie w NZS i Lidze Republika\u0144skiej \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z tych znajomo\u015bci to moi przyjaciele do dzi\u015b. Nie jestem tego pewien, ale chyba jako\u015b na studiach pierwszy raz pojecha\u0142em na Ukrain\u0119 \u2013 oczywi\u015bcie do Lwowa, tak zwyczajnie turystycznie.<\/p>\n\n\n\n
A m\u00f3j wyb\u00f3r?<\/p>\n\n\n\n
Jestem Polakiem. I to jestem nim w spos\u00f3b mocny. W naszym, \u017cyciu s\u0105 rzeczy kt\u00f3re robimy \u201ew ramach\u201d naszej to\u017csamo\u015bci narodowej i takie od niej niezale\u017cne (np.: kiedy jem zup\u0119 to nie jako Polak, tylko niejako „prywatnie”. Podobnie gdy si\u0119 gol\u0119 i je\u017cd\u017c\u0119 na rowerze). <\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c ja (jak zgodnie twierdz\u0105 ci, kt\u00f3rzy mnie znaj\u0105) – podczepiam pod swoj\u0105 polsko\u015b\u0107, co si\u0119 tylko da: chodz\u0119 po supermarketach z aplikacj\u0105 \u201ePola\u201d sprawdzaj\u0105c pochodzenie kupowanych towar\u00f3w, mam na tapecie komputerowej Grottgera, a telefon dzwoni mi patriotyczn\u0105 muzyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Problem polega na tym, \u017ce mamy r\u00f3\u017cne polsko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
\u201ePolsk\u0105 rz\u0105dz\u0105 dwie trumny\u201d \u2013 jak m\u00f3wi\u0142 Jerzy Giedroy\u0107. Ja jestem \u201eRzeczpospolitakiem\u201d. Je\u015bli wed\u0142ug niekt\u00f3rych ta moja polsko\u015b\u0107 nie jest polsko\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105, to jestem w dobrym towarzystwie, jest przecie\u017c ca\u0142a polska tradycja takiego traktowania naszej Ojczyzny. W ramach takiego podej\u015bcia do \u015bwiata, narody dawnej Rzeczpospolitej s\u0105 nam szczeg\u00f3lnie bliskie. Nie tylko Ukrai\u0144cy, ale te\u017c Litwini i Bia\u0142orusini, a tak\u017ce \u017bydzi. Inne my\u015blenie o Polsce ja traktuj\u0119 jako redukcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w czuj\u0119 si\u0119 bardzo dobrze, ale nieco obco. Chyba pe\u0142niej odczuwam swoj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 do innej (\u0142aci\u0144skiej) kultury. <\/p>\n\n\n\n
Ukrai\u0144skie (anarchiczne niemal) pragnienie wolno\u015bci czasem imponuje, a czasem wywo\u0142uje zw\u0105tpienie. Ukrai\u0144cy s\u0105 – w moim odczuciu \u2013 zdecydowanie bardziej ni\u017c europejska \u015brednia, spontaniczni i niezdyscyplinowani. Lubi\u0119 to, \u017ce kiedy s\u0142ysz\u0105 polski akcent, to wyra\u017caj\u0105 sympati\u0119 i je\u015bli tylko potrafi\u0105, to pr\u00f3buj\u0105 co\u015b powiedzie\u0107 po polsku \u2013 podczas obecnego pobytu na Ukrainie i podczas wcze\u015bniejszych wyjazd\u00f3w ani razu (dos\u0142ownie: ani razu!) nie spotka\u0142em si\u0119 tu z narodow\u0105 niech\u0119ci\u0105 do mnie – jako Polaka.<\/p>\n\n\n\n
Jestem dumny z mojego Dziadka, pu\u0142kownika Grzegorza Czy\u017cewskiego. Chyba najbardziej imponuje mi jego udzia\u0142 w II Pochodzie Zimowym w 1921 roku. Jako cz\u0142owiek zachowa\u0142 si\u0119 \u201ejak trzeba\u201d. Mam nadziej\u0119, \u017ce moje \u201epochodzenie\u201d, tak wa\u017cne w ukrai\u0144skim my\u015bleniu o narodzie, pomo\u017ce mi dotrze\u0107 do Ukrai\u0144c\u00f3w z opowie\u015bci\u0105, jak wspania\u0142a jest Polska i za co ja j\u0105 kocham.<\/p>\n\n\n\n
Czy to polska droga?<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119 \u017ce tak.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3g\u0142bym zapisa\u0107 si\u0119 do ZSMP albo do ZSP, m\u00f3g\u0142bym by\u0107 w Towarzystwie Przyja\u017ani Polsko \u2013 Radzieckiej. Wychowa\u0107 si\u0119 m\u00f3g\u0142bym w domu rodzic\u00f3w \u201ebuduj\u0105cych\u201d PRL w: UB, SB, ZOMO, KBW\u2026 <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce wtedy nikt by mnie nie pyta\u0142 o moj\u0105 polsko\u015b\u0107? <\/p>\n\n\n\n
Jestem Polakiem na Ukrainie i dobrze si\u0119 z tym czuj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Podobno niekt\u00f3rzy \u201e\u017cyczliwi\u201d, po to, aby zdezawuowa\u0107 moje dzia\u0142ania, m\u00f3wi\u0105, \u017ce jestem Ukrai\u0144cem. To nieprawda – jestem Polakiem. Czy moje \u017cycie, to polska droga? My\u015bl\u0119 \u017ce tak. M\u00f3g\u0142bym zapisa\u0107 si\u0119 do ZSMP albo do ZSP, m\u00f3g\u0142bym by\u0107 w Towarzystwie Przyja\u017ani Polsko \u2013 Radzieckiej. Wychowa\u0107 si\u0119 m\u00f3g\u0142bym w domu rodzic\u00f3w \u201ebuduj\u0105cych\u201d PRL w: UB, SB, ZOMO, … <\/p>\n